Dişli çarhlaryň spiral burçuny düşünmek: kesgitleme ähmiýeti we ulanylyşy

Dişli çarh inženerçiliginde öndürijilige, netijelilige we ses derejesine täsir edýän iň möhüm parametrleriň biri spiral burçydyr. Bu düşünje, esasanam, ...-da möhümdir.spiral dişliler, awtoulag transmissiýalarynda, senagat reduktorlarynda, awiakosmosda, robot tehnikasynda we agyr tehnikalarda giňden ulanylýar. Spiral burçunyň nämedigini, onuň dişli çarhyň hereketine nähili täsir edýändigini we onuň näme üçin möhümdigini düşünmek, dişli çarhyň dizaýnyny optimizirlemegi maksat edinýän inženerler we önüm öndürijiler üçin möhümdir.

Helix burçy näme?

Spiral burçy dişli çarhyň dişi bilen dişli çarhyň aýlanma okunyň arasynda emele gelen burçy aňladýar. Spiral dişli çarhlarda dişler dişli çarhyň ýüzüniň üstünden göni kesilmeýär, dişli çarhyň töwereginde spiral şekilini emele getirip, burç bilen goýulýar. Bu burç ulanylyşyna we öndürijilik talaplaryna baglylykda kiçi gradusdan 45° töweregine çenli üýtgeýär.

• Kiçi spiral burçlary(meselem, 15°) dişli çarhlara garanyňda has ýumşak işleýşe getirýär, ýöne önümçiligi deňeşdirme boýunça ýönekeý saklaýar.

• Uly spiral burçlary(meselem, 30° ýa-da ondan köp) has ýumşak birikdirilişi we ýokary ýük göterijilik ukybyny üpjün edýär, ýöne has uly ok boýunça itekleýji güýji döredýär, muny bolsa podşipnikler ýa-da itekleýji şaýbalar bilen dolandyrmaly.

Dişli enjamlaryň dizaýnynda spiral burçunyň ähmiýeti

Spiral dişlileriň iş häsiýetlerini kesgitlemekde spiral burçy esasy rol oýnaýar:

1. Ýumşak güýç geçirijisi
   Burçly dişler sebäpli dişli çarhyň birikdirilmegi derrew däl-de, ýuwaş-ýuwaşdan amala aşyrylýar. Bu bolsa şok ýüklerini, titremeleri we şowhuny azaldýar, bu bolsa spiral dişli çarhlary ýokary tizlikli we ýokary kuwwatly ulanyşlar üçin amatly edýär.

2. Ýük paýlanyşy
   Uly spiral burçy kontakt gatnaşygyny ýokarlandyrýar, bu bolsa bir wagtyň özünde has köp dişiň birleşýändigini aňladýar. Bu ýüki birnäçe dişe paýlaýar, çydamlylygy we ýük göterijiligi ýokarlandyrýar.

3. Ok boýunça hereket
   Spiral burçunyň kemçiligi, dişli çarhyň walynyň ugrunda ok boýunça güýçleriň peýda bolmagydyr. Spiral burçunyň ululygy näçe uly bolsa, ok boýunça ýük şonça ýokary bolýar, bu bolsa has berk podşipnik sazlamalaryny talap edýär.

4. Netijelilik we güýç arasyndaky özara ylalaşyk
   Ýokary spiral burçlary berkligi we ýumşaklygy artdyrsa-da, süýşme sürtülmesiniň artmagy sebäpli netijeliligi birneme peseldip biler. Dizaýnerler bu faktorlary maksatly ulanylyşyna esaslanyp deňleşdirmelidirler.

Dürli spiral burçlarynyň ulanylyşy

Spiral burçuny saýlamak enjamyň görnüşine we iş görkezijilerine baglydyr:

• Awtomobil ötürüjileri
  20–30° töweregi spiral burçly spiral dişliler awtoulag reduktorlarynda giňden ýaýrandyr, sebäbi olar sessiz, ýumşak işlemegi we ýokary moment geçirijiligini üpjün edýär.

• Senagat dişli gutulary
  Konweýerler, owradyjylar we sement degirmenleri ýaly agyr ýük göteriji enjamlar üçin ýük göterijilik ukybyny ýokarlandyrmak üçin köp halatlarda uly spiral burçlar ulanylýar.

• Robototehnika we takyk enjamlar
  Hereketiň takyk dolandyrylyşyny talap edýän kiçi, ýeňil dişli gutulary üçin kiçi spiral burçlar ýa-da hatda çatryk spiral dişli dizaýnlar saýlanýar.

• Aerokosmik ulanylyşlar
  Ýokary tizlikli turbina reduktorlarynda sesi, titremäni we aşynmany azaltmak üçin deňagramly spiral burçlary örän möhümdir.

Spiral burçy we basyş burçy

Çalşyrmamak möhümdirspiral burçybilenbasyş burçyBasyş burçy dişleriň arasyndaky güýç ugry bilen baglanyşykly, spiral burçy bolsa dişleriň burç ugry bilen baglanyşyklydyr. Optimal dişli dizaýn üçin iki parametr hem bilelikde göz öňünde tutulmalydyr.