Thegurçuk şafty, şeýle hem gurçuk diýlip atlandyrylýan, gaýyklarda ulanylýan gurçuk dişli ulgamynda möhüm bölekdir. Deňiz şertlerinde gurçuk şaftynyň esasy funksiýalary:

1. **Top geçirijiligi**: Gurçuk wal giriş çeşmesinden (meselem, elektrik hereketlendirijisi ýa-da gidrawliki ulgam) energiýany çykyşa (rul mehanizmi ýa-da lebedka ýaly) geçirmek üçin jogapkärdir. Ol muny aýlanma hereketini başga bir hereket görnüşine (adatça göni burçda çyzykly ýa-da aýlanma) öwürmek arkaly amala aşyrýar.

2. **Tizligi peseltmek**: Gurçuk walynyň esasy wezipeleriniň biri tizligi ep-esli peseltmekdir. Bu gurçuk dişli ulgamynyň ýokary gatnaşygy arkaly gazanylýar, bu bolsa çykyş walynyň haýal, gözegçilikli hereketine mümkinçilik berýär.

3. **Momentiň köpeldilmegi**: Tizligi azaltmak bilen birlikde, gurçuk wal hem momenti köpeldýär. Bu, esasanam, pes tizlikde ýokary momentiň zerur bolan ýagdaýlarynda, mysal üçin, agyr ýükleri lebedka bilen götermek ýa-da takyk rul dolandyryşyny üpjün etmek ýaly ulanylyşlar üçin peýdalydyr.

4. **Uguryň üýtgemegi**: Thegurçuk şaftygiriş hereketiniň ugruny 90 gradus üýtgedýär, bu bolsa çykyşyň girişe perpendikulýar hereket etmegi zerur bolan programmalarda peýdalydyr.

5.**Öz-özüni gulplaýan**: Käbir dizaýnlarda gurçuk walynyň öz-özüni gulplaýan aýratynlygy bar, bu bolsa giriş togtadylanda çykyşyň yzyna öwrülmeginiň öňüni alyp biljekdigini aňladýar. Bu ýüküň süýşmezligini üpjün etmek isleýän lebedkalar ýaly ulanyşlarda howpsuzlyk üçin möhümdir.

6. **Takyk gözegçilik**: Gurçuk wal çykyş hereketiniň takyk gözegçiligini üpjün edýär, bu bolsa gaýygy dolandyrmak ulgamlary ýaly takyk ýerleşdirmegi ýa-da hereketi talap edýän ulanylyşlarda möhümdir.

7. **Giňişligiň netijeliligi**: Gurçuk waly ykjam görnüşde dizaýn edilip bilner, bu bolsa ony gaýyklarda köplenç duş gelýän çäkli giňişlikde ulanmak üçin amatly edýär.

8. **Çydamlylyk**: Gurçuk oklary berk bolmak we deňiz gurşawynyň agyr şertlerine, şol sanda duzly suwa we dürli howa şertlerine çydamly bolmak üçin niýetlenendir.

9. **Tehniki hyzmatyň aňsatlygy**: Gurçuk wallary, umuman, ygtybarly bolsa-da, olary tehniki hyzmat etmek we abatlamak deňeşdirme boýunça aňsat bolup biler, bu bolsa ýöriteleşdirilen tehniki hyzmat hyzmatlaryna elýeterliligiň çäkli bolup biljek deňiz gurşawynda artykmaçlykdyr.

10. **Ýük paýlanyşy**: Thegurçuk şaftyýüküň gurçuk dişli çarhynyň arasynda deň paýlanmagyna kömek edýär, bu bolsa dişli ulgamynyň ömrüni uzaldyp we aşynma we ýyrtylmany azaldyp biler.

Gysgaça aýdylanda, gurçuk waly gaýyklardaky dürli mehaniki ulgamlarda möhüm rol oýnaýar, energiýa geçirijiliginiň, tizligi peseltmegiň we momenti köpeltmegiň ygtybarly we netijeli usulyny üpjün edýär, şol bir wagtyň özünde takyk dolandyryşa we ugur üýtgetmäge mümkinçilik berýär.