Awtomobil enjamlaryTransmissiýa giňden ulanylýar we awtoulaglar barada esasy düşünjesi bolanlaryň arasynda giňden tanalýar. Mysallar hökmünde awtoulagyň transmissiýasyny, hereketlendiriji walyny, differensialyny, rul ulgamyny we hatda elektrik aýnasynyň göterijisini, süpürgijini we elektron el tormozyny ýaly käbir elektrik böleklerini görkezmek bolar. Tizlikler giňden ulanylýandygy we awtoulaglarda möhüm rol oýnaýandygy sebäpli, şu gün awtoulaglardaky dişliler baradaky degişli bilimler barada gürrüň ederis.

Dişli ötürüji awtoulaglarda giňden ulanylýan ötürüjileriň biridir we aşakdaky esasy funksiýalara eýedir:

1. Tizligi üýtgetmek: Dürli ölçegdäki iki dişli çarhy birleşdirmek arkaly dişli çarhyň tizligini üýtgedip bolýar. Mysal üçin, transmissiýadaky dişli çarhlar awtoulagyň işlemeginiň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin hereketlendirijiden geçirilýän tizligi azaldyp ýa-da artdyryp biler.
2. Momentiň üýtgemegi: Dürli ölçegdäki iki dişli çarhy birikdirilende, dişli çarhyň geçirýän tizligi we momenti hem üýtgeýär. Mysal üçin, hereketlendiriji waldaky esasy reduktor we awtoulagyň geçirijisi bar.
3. Uguryň üýtgemegi: Käbir awtoulaglaryň hereketlendirijisiniň güýji awtoulagyň hereket ugruna perpendikulýar bolýar, şonuň üçin awtoulagy sürmek üçin güýç geçirijisiniň ugruny üýtgetmek zerurdyr. Bu enjam, adatça, awtoulagdaky esasy reduktor we differensial bolup durýar.
Awtomobillerde käbir bölekler göni dişlileri ulanýar, beýlekileri bolsa spiral dişlileri ulanýar. Göni dişliler ýokary geçirijilik netijeliligine eýedir, sebäbi dişler bir wagtyň özünde tutuş diş giňligini birikdirýär we aýyrýar. Şeýle-de bolsa, kemçiligi pes durnuklylyk, zarba we ýokary ses derejesidir. Beýleki tarapdan, spiral dişliler göni dişlilere garanyňda dişleriň birikdirilmeginiň has uzak prosesine we birikdirilmede has köp dişlere eýedir, bu bolsa geçirijiligiň ýumşak bolmagyna, güýçli ýük göterijilige we pes ses we zarba derejesine getirýär. Spiral dişlileriň esasy kemçiligi, adaty güýçlere sezewar edilende ok güýçlerini döretmegidir, bu bolsa itek podşipnikleriniň gurnalmagyny talap edýär, bu bolsa has çylşyrymly gurluşa getirýär.

üçin talaplarawtoulag dişli enjamlaryýokary bolsa, dişli çarhyň göwresi döwülmäge ýokary garşylyga eýe bolmaly, diş ýüzüniň korroziýa, aşynma we ýokary baglanyş ukybyna güýçli garşylygy bolmaly, ýagny diş ýüzüniň berk, özeniniň bolsa berk bolmagyny talap edýär. Şonuň üçin awtoulag dişli çarhlarynyň gaýtadan işlenilmegi tehnologiýasy hem çylşyrymly bolup, aşakdaky prosess bilen amala aşyrylýar:
Kesmek ➟ Dökmek ➟ Taýýarlamak ➟ Işläp taýýarlamak ➟ Mis örtüklerini bölekleýin örtmek ➟ Karbýurizirlemek ➟ Söndürmek ➟ Pes temperaturada ýumşatmak ➟ Şotka bilen deşmek ➟ Dişleri gyrpmak (Inçe gyrpmak)
Dişli çarhlary işlemegiň bu usuly diňe bir ýeterlik berklige we berklige eýe bolmak bilen çäklenmän, eýsem diş ýüzüniň ýokary berkligine we aşynma garşylygyna hem eýedir.