Dişli çarhlaryň görnüşleri, dişli çarhlaryň materiallary, dizaýn aýratynlyklary we ulanylyşlary
Dişli çarhlar elektrik geçirijiligi üçin möhüm böleklerdir. Olar hereketlendirilýän maşynyň ähli elementleriniň momentini, tizligini we aýlanma ugruny kesgitleýär. Umumylykda, dişli çarhlary bäş esasy görnüşe bölüp bolýar: dişli çarhlar,konus dişlileri, spiral dişliler, reýkalar we gurçuk dişliler. Dişlileriň görnüşlerini saýlamak örän çylşyrymly bolup biler we aňsat iş däl. Ol dürli faktorlara, şol sanda fiziki giňişlige, walyň ýerleşişine, dişlileriň gatnaşygynyň ýük takyklygyna we hil derejelerine baglydyr.
Mehaniki güýç geçirijisinde ulanylýan dişli çarhlaryň görnüşleri
Senagat ulanylyşyna baglylykda, köp dişli çarhlar dürli materiallardan we öndürijilik aýratynlyklaryndan ulanylyp öndürilýär. Bu dişli çarhlar dürli kuwwatlyklarda, ölçeglerde we tizlik gatnaşyklarynda bolýar, ýöne adatça esasy hereketlendirijiden girişi ýokary moment we pes aýlanma momenti bilen çykyşa öwürmek üçin işleýär. Oba hojalygyndan awiakosmos senagatyna, dag-magdan kagyz we sellýuloza senagatyna çenli bu dişli çarhlaryň görnüşleri diýen ýaly ähli pudaklarda ulanylýar.
Spur dişli çarhlar parallel wallaryň arasynda güýç we hereketi geçirmek üçin ulanylýan radial dişli çarhlardyr. Olar tizligi azaltmak ýa-da artdyrmak, ýokary moment we pozisiýa ulgamlarynda çözgüt üçin giňden ulanylýar. Bu dişli çarhlar hublara ýa-da wallara oturdylyp bilner we dürli ölçeglerde, dizaýnlarda we görnüşlerde bolup, dürli senagat talaplaryna laýyk gelýän dürli aýratynlyklary we funksiýalary hödürleýär.
Konus dişliler
Konus dişliler mehaniki güýji we hereketi geçirmek üçin ulanylýan mehaniki enjamlardyr. Olar parallel däl wallaryň arasynda güýji we hereketi geçirmek üçin giňden ulanylýar we adatça göni burçlarda kesişýän wallaryň arasynda hereketi geçirmek üçin niýetlenendir. Konus dişlileriň dişleri göni, spiral ýa-da gipoid bolup biler. Konus dişliler walyň aýlanma ugruny üýtgetmek zerurlygy ýüze çykanda amatlydyr.
Spiral dişli çarhlar dişleriň belli bir burç bilen kesilýän meşhur dişli görnüşidir, bu bolsa dişli çarhlaryň arasynda has ýumşak we sessiz torlanmany üpjün edýär. Spiral dişli çarhlar tigirli dişli çarhlara garanyňda has gowy. Spiral dişli çarhlardaky dişler dişli okuna deňleşmek üçin burçlydyr. Dişli çarh ulgamynyň torunda iki diş bolanda, degişme dişleriň bir ujundan başlaýar we iki diş doly birikdirilýänçä dişli çarhlar aýlanýança kem-kemden uzalýar. Dişli çarhlar müşderileriň talaplaryna laýyk gelmek üçin dürli ölçeglerde, görnüşlerde we dizaýnlarda bolýar.
Raf we Pinion dişlileri
Aýlanma hereketini çyzykly herekete öwürmek üçin reýka we pinion dişli çarhlar giňden ulanylýar. Reýka kiçi pinion dişli çarhyň dişleri bilen torlanan dişli tekiz çyzykdyr. Ol çäksiz radiusly dişli çarhyň bir görnüşidir. Bu dişli çarhlar dürli ulanylyşlara laýyk gelmek üçin niýetlenendir.
Gurçuk dişlileri
Gurçuk dişlileriaýlanma tizligini ep-esli azaltmak ýa-da has ýokary moment geçirijiligini üpjün etmek üçin gurçuk wintler bilen bilelikde ulanylýar. Olar şol bir ölçegdäki dişlilere garanyňda has ýokary dişli gatnaşyklaryna ýetip bilýärler.
Sektor dişlileri
Sektor dişlileri, esasan, dişlileriň bir bölegidir. Bu dişliler köp sanly böleklerden ybarat we tegelekiň bir bölegidir. Sektor dişlileri suw tigirleriniň ýa-da süýräp barýan tigirleriň gollaryna birikdirilendir. Olaryň dişliden özara hereketi kabul edýän ýa-da geçirýän bölegi bar. Sektor dişlileri şeýle hem sektor şekilli halka dişlisini ýa-da dişlisini öz içine alýar we periferiýa hem dişli dişli bolýar. Sektor dişlileri dürli ýüzleý işleme bilen gelýär, mysal üçin işlenmedik ýa-da ýylylyk bilen işlenilen we ýeke-täk bölekler ýa-da tutuş dişli ulgamlar hökmünde dizaýn edilip bilner.
Dişli çarhyň takyklyk derejeleri
Bir görnüşli dişlileri dişli takyklygyna görä klassifikasiýa edende, takyklyk derejeleri ulanylýar. Takyklyk derejesi. Dişli takyklygy adatça derejelere bölünýär, pes sanlar ýokary takyklygy görkezýär, Takyklyk derejeleri ISO, DIN, JIS we AGMA ýaly dürli standartlar bilen kesgitlenýär. JIS takyklyk derejeleri ädim ýalňyşlygy, diş profil ýalňyşlygy, spiral burç sapmasy we radial ylgaw ýalňyşlygy üçin çydamlylyk derejelerini görkezýär.
Ulanylan materiallar
Bu dişli çarhlar ulanylyşyna baglylykda ýokary hilli materiallardan, şol sanda poslamaýan polatdan, polatdan, çoýundan, berkiden polatdan we bürünçden ýasalyp bilner.
Spiral dişlileriň ulanylyşy
Dişli çarhlaryň ulanylyşyýokary tizlikli, ýokary kuwwatly geçirijiligiň ýa-da şowhuny azaltmaklygyň möhüm bolan pudaklarynda ulanylýar, mysal üçin: Awtomobil, Dokma, Aerokosmos konweýerleri, Senagat inženerçiligi, Şeker senagaty, Energetika senagaty, Ýel turbinalary, Deňiz senagaty we ş.m.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 3-nji sentýabry