Awtomobil inženerçiliginde dürli görnüşli dişli çarhlar netijeli energiýa geçirijiligi we ulagy dolandyrmak üçin örän möhümdir. Her bir dişli çarhyň görnüşi awtoulagyň hereketlendiriji, differensial we rul ulgamlarynda belli bir rollar üçin optimizirlenen özboluşly dizaýna we funksiýa eýedir. Awtomobillerde duş gelýän esasy dişli çarhlaryň käbiri:

1. Spur dişlileri:
Spur dişlileri parallel wallarda biri-birine tor çekýän göni dişleri bolan iň ýönekeý we iň köp ulanylýan dişli çarhlardyr. Bu dişli çarhlar köplenç dürli dişli çarhlaryň arasynda güýji üýtgetmek üçin el bilen geçirilýän ötürişlerde ulanylýar. Şpil dişli çarhlar netijeli we öndürilmegi aňsat bolsa-da, olar has köp ses we titreme döredýär, bu bolsa olary pes tizlikli ulanyşlar üçin has amatly edýär.

2. Spiral dişliler:
Spiral dişlilerburçly dişleri bar, olar tigirli dişlilere garanyňda has ýumşak we sessiz işlemegi üpjün edýär. Burçly dizaýn dişleriň arasynda ýuwaş-ýuwaşdan birikmäge mümkinçilik berýär, titremäni we şowhuny, esasanam ýokary tizlikde azaldýar. Spiral dişliler köplenç häzirki zaman awtomatiki geçirijilerde duş gelýär we ýokary ýükler astynda berkligi we netijeliligi üçin meşhurdyr.

3. Konus dişliler:
Konus dişlilerkonus şekilli dişleri bar we adatça kesişýän wallaryň arasyndaky güýjüň ugruny üýtgetmek üçin ulanylýar. Awtomobillerde konw dişliler güýji hereketlendiriji waldan tekerlere geçirmek üçin differensiallarda ulanylýar we bu olaryň öwrüliş wagtynda dürli tizliklerde aýlanmagyna mümkinçilik berýär. Bu dizaýn, esasanam deňsiz ýerlerde ýa-da burçlarda durnuklylygy we dartyş güýjüni üpjün edýär.

4. Gipoid dişliler:
Konus dişlilerine meňzeş, ýöne ofset dizaýny bilen gipoid dişliler ýokary moment geçirijiligini we has sessiz işlemegi üpjün edýär. Gipoid dişliler yzky tigirli ulaglarda esasy bölek bolup, olar hereketlendiriji şaftyň ýagdaýyny peseltmäge kömek edýär we durnuklylygy gowulandyrmak üçin ulagyň agyrlyk merkezini azaldýar. Bu özboluşly ofset şeýle hem berkligi we çydamlylygy ýokarlandyrýar, gipoid dişlileri ýokary öndürijilikli ulanyşlar üçin ideal edýär.

5. Reýka we dişli çarhlar:
Reýka we pinion ulgamlary häzirki zaman awtoulaglarynyň köpüsinde rul mehanizmleri üçin möhümdir. Pinion dişli çarhy rul bilen aýlanýar we reýka bilen birleşip, tigiriň aýlanýan hereketini çyzykly herekete öwürýär we rul dolandyryşyny takyk dolandyrmaga mümkinçilik berýär. Reýka we pinion ulgamlary, esasanam ykjam we netijeli awtoulag dizaýnlarynda, özleriniň jogapkär duýgysy we ygtybarlylygy üçin gymmat saýylýar.

6. Planetar dişliler:
Planetar dişliler, şeýle hem epitsiklik dişliler diýlip atlandyrylýar, merkezi gün dişlisinden, birnäçe planet dişlisinden we daşky halka dişlisinden ybarat. Bu çylşyrymly ulgam awtomatiki ötürişlerde ýygy giňişlikde dürli dişli gatnaşyklaryna ýetmek üçin giňden ulanylýar. Planetar dişliler ýokary moment kuwwatyny hödürleýär we energiýanyň ýumşak we netijeli paýlanyşy bilen tanalýar.

Bu dişlileriň her biri ulagyň funksiýasynda, güýç geçirijiliginden we moment dolandyryşyndan başlap, takyk dolandyryşa çenli ýöriteleşdirilen rol oýnaýar. Bilelikde, olar ulagyň işini, netijeliligini we howpsuzlygyny ýokarlandyrýar, dişlileri awtoulag dizaýnynda esasy elemente öwürýär.