Dişli çarh güýç geçiriji elementdir. Dişli çarhlar herekete getirilýän ähli maşyn bölekleriniň momentini, tizligini we aýlanma ugruny kesgitleýär. Umuman aýdylanda, dişli çarhlaryň görnüşlerini bäş esasy kategoriýa bölmek bolýar. Olar silindrik dişli çarh, konw dişli çarh, spiral dişli çarh, reýka we gurçuk dişli çarhdyr. Dürli dişli çarhlaryň köp sanly çylşyrymlylyklary bar. Aslynda, dişli çarhyň görnüşini saýlamak aňsat iş däl. Bu köp sanly pikirlere baglydyr. Oňa täsir edýän faktorlar fiziki giňişlik we walyň ýerleşişi, dişli çarhlaryň gatnaşygy, ýük, takyklyk we hil derejesi we ş.m.
dişli görnüşi
Mehaniki güýç geçirijisinde ulanylýan dişli görnüşleri
Senagat ulanylyşyna görä, köp dişli çarhlar dürli materiallardan we dürli öndürijilik aýratynlyklaryndan öndürilýär. Bu dişli çarhlaryň dürli kuwwatlyklary, ölçegleri we tizlik gatnaşyklary bar, ýöne olaryň esasy wezipesi esasy hereketlendirijiniň girişini ýokary moment we pes aýlanma tizligi bilen çykyşa öwürmekdir. Oba hojalygyndan awiakosmos senagatyna, magdan senagatyndan kagyz öndürmek we sellýuloza senagatyna çenli bu dişli çarhlar seriýasynyň diýen ýaly ähli pudaklarda ulanylyp bilner.
Silindr görnüşli dişli çarhlar parallel wallaryň arasynda güýç we hereket geçirmek üçin ulanylýan radial dişli çarhlardyr. Bu dişli çarhlar tizligi artdyrmak ýa-da azaltmak, ýokary moment we ýerleşdiriş ulgamynyň çözgüdi üçin giňden ulanylýar. Bu dişli çarhlar wallara ýa-da wallara oturdylyp bilner. Dişli çarhlar dürli ölçeglere, dizaýnlara, görnüşlere eýedir, şeýle hem dürli senagat talaplaryna laýyk gelýän dürli aýratynlyklary we funksiýalary üpjün edýär.
Ulanylan materiallar
Silindr dişliler ýokary hilli materiallardan ýasalýar, mysal üçin:
Metallar - polat, çoýun, bürünç, bürünç we poslamaýan polat.
Plastikler - Asetal, neýlon we polikarbonat.
Bu dişli çarhlary ýasamak üçin ulanylýan materiallary ulananyňyzda käbir faktorlar, şol sanda dizaýn ömrü, elektrik geçirijilik talaplary we ses döremegi göz öňünde tutulmalydyr.
Göz öňünde tutulmaly möhüm aýratynlyklar
Gear merkezi
apertura
Şaftyň diametri
Silindr dişlileriniň ulanylyşy
Bu dişliler köp pudaklarda, şol sanda
awtoulag
dokma
senagat inženerçiligi
Konus dişli çarh mehaniki güýji we hereketi geçirmek üçin ulanylýan mehaniki enjamdyr. Bu dişli çarhlar parallel däl wallaryň arasynda güýji we hereketi geçirmek üçin giňden ulanylýar we adatça göni burçlarda kesişýän wallaryň arasynda hereketi geçirmek üçin niýetlenendir. Konus dişli çarhlaryň dişleri göni, spiral ýa-da gipoid bolup biler. Konus dişli çarhlar walyň aýlanma ugruny üýtgetmek zerur bolanda amatlydyr.
Ulanylan materiallar
Bu dişlileri ýasamak üçin ulanylýan materiallary ulananyňyzda, dizaýn ömrüni, elektrik geçirijilik talaplaryny we ses çykarmagy ýaly käbir faktorlary göz öňünde tutmaly. Ulanylýan käbir möhüm materiallar:
Metallar - polat, çoýun we poslamaýan polat.
Plastikler – Asetal we polikarbonat.
Göz öňünde tutulmaly möhüm aýratynlyklar
Gear merkezi
apertura
Şaftyň diametri
Konus dişlileriniň ulanylyşy
Bu dişliler köp ugurlarda giňden ulanylýar, şol sanda:
Awtomobil senagaty
dokma senagaty
Senagat inženerçilik önümleri
Spiral dişli çarh meşhur dişli çarhyň bir görnüşidir. Onuň dişleri belli bir burç bilen kesilýär, şonuň üçin dişli çarhlaryň arasyndaky torlary has ýumşak we tekiz edip biler. Spiral dişli çarh silindrik dişli çarhyň kämilleşdirilmegidir. Spiral dişli çarhlardaky dişler dişli çarhlara tarap gönükdirilen ýörite kesilen. Dişli çarh ulgamynyň torundaky iki diş dişleriň bir ujunda degip başlaýar we iki diş doly birikdirilýänçä dişli çarhyň aýlanmagy bilen kem-kemden giňelýär. Dişli çarhlar müşderileriň talaplaryna laýyk gelmek üçin dürli ölçeglere, görnüşlere we dizaýnlara eýedir.
Ulanylan materiallar
Bu dişli çarhlar ulanylyşyna baglylykda ýokary hilli materiallardan, şol sanda polatdan, polatdan, çoýundan, latundan we ş.m. ýasalyp bilner.
Spiral dişlileriň ulanylyşy
Bu dişliler ýokary tizligiň, ýokary kuwwatly geçirijiligiň ýa-da şowhunyň öňüni almagyň möhüm bolan ýerlerinde ulanylýar.
awtoulag
dokma
kosmos uçuşy
Konweýer
Raf
Dişli reýka
Reýka, adatça, aýlawly hereketi çyzykly herekete öwürmek üçin ulanylýar. Ol pinion torunyň dişleri ýerleşýän tekiz çyzykdyr. Ol walynyň çäksizliginde bolan dişli çarhdyr. Bu dişli çarhlar dürli maksatlar üçin niýetlenendir.
Ulanylan materiallar
Ulanylyşyny göz öňünde tutup, dürli materiallar ulanylýar. Köp ulanylýan käbir materiallar:
Plastik
bürünç
polat
çoýun
Bu dişliler has sessiz we ýumşak işlemegi üpjün edýär. Mehanizm az yza serpikme we has gowy rul duýgysyny üpjün edýär.
Rekwežiň ulanylyşy
Dişli çarhlar köplenç awtoulaglaryň rul mehanizminde ulanylýar. Reýkanyň beýleki möhüm ulanylyşlary:
Gurluşyk enjamlary
Mehaniki gurallar
Konweýer
Materiallary ulanmak
Rolikli iýmit
Gurçuk dişlileri
Gurçuk dişli çarhy tizligi ep-esli azaltmak ýa-da has ýokary momentiň geçirilmegine mümkinçilik bermek üçin gurçuk bilen birleşýän dişli çarhydyr. Dişli çarhy şol bir ölçegdäki silindrik dişli çarhlara garanyňda has ýokary geçirijilik gatnaşygyna ýetip bilýär.
Ulanylan materiallar
Gurçuk dişlileri soňky ulanylyşyna baglylykda dürli materiallardan ýasalyp bilner. Köp ulanylýan käbir materiallar:
bürünç
dat almaýan polat
çoýun
alýumin
sowadylan polat
Gurçuk dişlileri kyn şertlerde işläp bilýär we uly tizlik peseltmäge ukyplydyr. Gurçuk dişlileri ýokary tizlikli gatnaşykda ýokary ýükleri hem geçirip bilýär.
Gurçuk dişlisiniň görnüşi
Gırtlak
Ýeke bokurdak
Difteriýa
Gurçuk enjamlaryny ulanmak
Bu dişliler aşakdakylar üçin amatlydyr:
Motor
Awtomobil şaýlary
Dişli dişli
Dişli çarhlar zynjyr bilen torlanan metal dişli çarhlardyr. Şeýle hem dişli çarh diýlip atlandyrylýan bu çarh arka tekerde gurnalyp bilinýän kiçi dişli halkadyr. Bu dişleri zynjyr bilen torlanan inçe çarhdyr.
Ulanylan materiallar
Dürli pudaklar üçin ýokary hilli zynjyr tigirlerini öndürmek üçin dürli materiallar ulanylyp bilner. Ulanylýan materiallaryň käbiri:
dat almaýan polat
sowadylan polat
çoýun
bürünç
Zynjyr tigiriniň ulanylyşy
Bu ýönekeý enjam dürli ugurlarda ulanylyp bilner, şol sanda:
azyk senagaty
Welosiped
motosikl
awtoulag
Tank
Senagat enjamlary
Kinoproýektorlar we kameralar
Sektor enjamlary
Sektor enjamlary
Sektor dişlisi, esasan, dişlileriň toplumydyr. Bu dişliler köp sanly böleklerden ybarat bolup, olar tegelekiň kiçi bölekleridir. Sektor dişlisi suw tigiriniň goly ýa-da çekiji bilen baglanyşyklydyr. Sektor dişlisiniň dişliden özara hereketi kabul edýän ýa-da geçirýän bölegi bar. Bu dişliler şeýle hem sektor şekilli halka ýa-da dişlini öz içine alýar. Daş-töwereginde dişliler hem bar. Sektor dişlisiniň dürli ýüzleý işlenilişi bar, mysal üçin, işlenmeýän ýa-da ýylylyk bilen işlenmeýän we bir bölek ýa-da tutuş dişli ulgamy hökmünde dizaýn edilip bilner.
programma
Sektor dişlileri dürli senagat ulanylyşlarynda ulanylýar. Bu dişlileriň köp artykmaçlyklary bar, mysal üçin, ýokary çeýelik, ajaýyp ýüzleýiş, ýokary takyklyk we minimal aşynma. Sektor dişlileriniň käbir ulanylyşlary:
goranyş
rezin
Demir ýol
Planet enjamlary
planet enjamlary
Planetar dişliler merkezi dişliniň daşyndan aýlanýan daşarky dişlilerdir. Planetar dişliler giriş dişlisiniň we çykyş dişlisiniň haýsysynyň ulanylýandygyna baglylykda dürli dişli gatnaşyklary döredip bilýär.
Ulanylan materiallar
Dişli çarhlar dürli materiallardan ýasalyp bilner, şol sanda:
dat almaýan polat
sowadylan polat
çoýun
alýumin
Bu dişliler ýokary momentli pes tizlikli ulanyşlar üçin ýokary tizlikli motorlary haýallandyrmak üçin amatlydyr. Bu dişliler ygtybarlylygy we takyklygy sebäpli takyk enjamlar üçin ulanylýar.
Planetar dişlileriň ulanylyşy
Bu dişliler iň köp ulanylýar we köp ulanylyşlara eýedir, şol sanda:
Şeker senagaty
Energetika senagaty
Ýel energiýasy generatory
Deňiz senagaty
Oba hojalyk senagaty
Içki dişliler
Içki dişliler
Içki dişli çarh içki ýüzünde dişleri bolan içi boş dişli çarhdyr. Bu dişli çarhyň dişleri daşyna däl-de, gyradan içeri tarap çykyp durýar.
Ulanylan materiallar
Soňky ulanylyşyna baglylykda, içki dişli çarhlary ýasamak üçin ulanylyp bilinýän birnäçe material bar. Köp ulanylýan käbir materiallar:
Plastik
alýumin lehimi
çoýun
dat almaýan polat
Şeýle dişli çarhlaryň dişleri göni ýa-da spiral görnüşli bolup biler. Içki dişli çarh içburun, dişiň aşagy bolsa daşky dişli çarhdan galyň. Göwüs görnüşli we berk esas dişleriň has berk bolmagyna we sesiň azalmagyna kömek edýär.
Içki dişlileriň artykmaçlyklary
Dişli çarhlar dürli enjamlara laýyk gelmek üçin ýörite dizaýn edilen.
Bu dişliler arzan we dürli ýeňil ulanyşlar üçin idealdyr.
Dişleri berkitmeýän dizaýn rahat we sessiz işlemegi üpjün edýär.
Içki dişlileriň ulanylyşy
Ýeňil ulanylyşlar
Rolik
Indeksler
Daşarky dişliler
Daşarky dişliler
Iň ýönekeý we iň köp ulanylýan dişli enjamlaryň biri hökmünde daşarky dişli çarhlar dişli nasoslarda we beýleki senagat önümlerinde sazlaşykly işlemegi üpjün etmek üçin giňden ulanylýar. Bu dişli çarhlaryň okuna parallel ýerleşýän göni dişleri bar. Dişler parallel oklaryň arasynda aýlanma hereketini geçirýär.
Ulanylan materiallar
Dişli çarhlar dürli materiallardan ýasalyp bilner, şol sanda:
dat almaýan polat
sowadylan polat
çoýun
alýumin
Bu dişlileri ýasamak üçin ulanylýan materiallaryň görnüşi olaryň ahyrky ulanylyşyna baglydyr.
Daşarky dişlileriň ulanylyşy
Bu dişliler dürli ugurlarda ulanylýar, şol sanda:
Kömür senagaty
magdançylyk
Demir we polat zawody
Kagyz we sellýuloza senagaty
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 2-nji dekabry