Aýlanýan dişli ulgamy hereketi we güýji netijeli, takyk we ygtybarly geçirmek üçin köp sanly senagat pudaklarynda ulanylýan esasy mehaniki çözgütdir. Aýlanýan hereketi bir waldan beýleki walda dolandyrylýan herekete öwürmek arkaly dişliler enjamlaryň rahat we yzygiderli moment bilen işlemegine mümkinçilik berýär. Agyr senagat enjamlarynda bolsun,awtoulagtransmissiýalar, robototehnika ýa-da aerokosmos ulgamlary, aýlanýan dişli ulgamlar takyk inženerçiligiň merkezinde durýar.

Aýlanýan dişli ulgamy nähili işleýär

Özeni, aýlanýan dişli ulgamy öz içine biri-birine bagly dişli iki ýa-da has köp dişliden ybarat. Bir dişli, ýagny hereketlendiriji dişli aýlananda, hereketi hereketlendirilýän dişlige geçirýär. Dişli dişleriň özara täsiri inženerlere aýlanýan hereketiň tizligini, momentini we ugruny üýtgetmäge mümkinçilik berýär. Mysal üçin, kiçi dişlini hereketlendirýän uly dişli tizligi artdyrýar, uly dişlini hereketlendirýän kiçi dişli bolsa momenti artdyrýar. Bu çeýelik.enjam ýasaýarulgamlary elýeterli iň köpugurly energiýa geçirijilik usullarynyň biridir.

Aýlanýan dişli ulgamlaryň görnüşleri

Aýlanýan dişli ulgamlar dürli inženerçilik zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin dürli dizaýnlarda gelýär:

Spur dişlileri– Iň köp ýaýran görnüşi, göni dişleri we parallel wallary öz içine alýar. Spur dişlileri ýokary netijeliligi we ortaça tizligi talap edýän ulanyşlar üçin idealdyr.

Spiral dişliler– Burçly dişleri bilen bu dişli çarhlar ştangaly dişli çarhlara garanyňda has ýumşak we sessiz işlemegi üpjün edýär, bu bolsa olary awtoulag we senagat dişli çarhlary üçin amatly edýär.

Konus dişliler– Kesişýän wallaryň arasynda energiýany geçirmek üçin niýetlenen konw dişliler burç hereketiniň geçirilmegini talap edýän enjamlarda möhümdir.

Gurçuk dişlileri– Burujy momenti artdyrýan mahaly tizligiň uly derejede peselmegine mümkinçilik berýär. Şeýle hem, olar öwrülmeýän hereketlendirijilere mätäç bolan programmalar üçin peýdalydyr.

 Planetar dişliUlgamlar – Robotikada, aerokosmosda we takyk enjamlarda köplenç ulanylýan ýokary ýük göterijilige eýe bolan ykjam dizaýn

Esasy artykmaçlyklar

Aýlanýan dişli ulgamy beýleki geçirijilik usullaryna garanyňda birnäçe artykmaçlyklary hödürleýär:

• Netijelilik: Dogry dizaýn edilen dişliler ýokary güýç geçirijilik netijeliligini üpjün edýär.

• TakyklykDişleriň takyk dizaýny yzygiderli hereketi we dolandyrylýan momenti üpjün edýär.

• ÇydamlylykKarbýurizirlemek ýa-da üwmek ýaly ýokary hilli materiallar we işleme usullary agyr ýükleriň astynda dişlileriň ömrüni uzaldýar.

• ÇeýelikDürli dişli görnüşleri tizligi azaltmak, momenti köpeltmek ýa-da ugry üýtgetmek üçin özleşdirmäge mümkinçilik berýär.

Pudaklardaky ulanylyşlar

Aýlanýan dişli ulgamlar aşakdakylarda hökmanydyr:

• AwtomobilTransmissiýalar, differensiallar we rul ulgamlary dişli çarhlara köp derejede baglydyr.

• Senagat enjamlaryKonweýerler, nasoslar we kompressorlar rahat işlemek üçin dişli ulgamlary ulanýarlar.

• Robotikawe AwtomatlaşdyrmaRobot gollarynda we serwo sürüjilerinde takyk dişliler hereketi dolandyrýar.

• AerokosmosUçaryň hereketlendirijileri we dolandyryş ulgamlary ýeňil, ýokary berklikli dişli çarhlara baglydyr.

• Energiýa we elektrik energiýasyny öndürmekDişli çarh ulgamlary turbinalarda, ýel degirmenlerinde we agyr ýük göteriji generatorlarda ulanylýar.

Aýlanýan dişli ulgamlaryň geljegi

5 okly işleme, takyk üweme we goşmaça önümçilik ýaly önümçilik tehnologiýalarynyň ösmegi bilen dişli ulgamlar has netijeli, ykjam we çydamly bolýar. Ösen erginler we kompozitler ýaly materiallar agramy azaltmak bilen birlikde öndürijiligi has-da ýokarlandyrýar. Mundan başga-da, sanly simulýasiýa we kompýuter kömegi bilen dizaýn dişli çarhyň has takyk geometriýasyny we işläp düzmek wagtyny azaltmaga mümkinçilik berýär.